Anasayfa | Ürünler | Likapa | Likapa ( Yaban Mersini )

Likapa ( Yaban Mersini )

Yazı ebatı: Decrease font Enlarge font
image Likapa

Yaban Mersini ılıman iklim kuşağına adapte olmuş bir meyve türü olup botanik olarak gerçek üzümler gurubunda yer almaktadır. Ekonomik olarak kültürü yapılan Yüksek boylu Yaban mersini (highbush blueberries) (Vaccinium corymbosum), alçak boylu Yaban mersini (lowbush blueberries) (Vaccinium angustifolium) ve tavşan gözü Yaban mersini (rabbiteye blueberries) (Vaccinium ashei) olmak üzere üç farklı türü vardır. Alçak boylu çalı formunda olan Yaban mersinlerinin yetiştiriciliği daha zordur. Amerika başta olmak üzere bazı Avrupa ülkelerinde binlerce hektarlık alanlarda tarımı yapılmaktadır. Günümüzde ticari olarak yetiştirilen Yaban mersini 1906 yılından itibaren Amerika Birleşik Devletlerinde başlatılan seleksiyon çalışmalarının ürünüdür. Bu çalışmalarla seçilen Yaban mersini tipleri daha sonra kendi aralarında melezlenerek yeni çeşitler elde edilmiştir. Çok hızlı bir şekilde üretilerek satışa sunulan Yaban mersinleri Dünyada en popüler meyvelerden biri iken ülkemizdeki yetiştiriciliği İkibinli yıllarda Rize’de başlatılmıştır.

Islah çalışmaları ile geliştirilen yeni yaban mersini çeşitleri doğada bulunan formlarına göre çok daha iri, daha sulu ve daha tatlı meyveler verirken hastalık ve zararlılara da daha dayanıklıdırlar. Bu yönleriyle daha geniş alanlara adapte olabilmektedirler. Tavşan gözü Yaban mersinleri yüksek boylu Yaban mersinlerine göre daha geniş yetişme alanı bulmuştur. İklim isteği bakımından Doğu Karadeniz Bölgesindeki illerden Artvin, Rize, Trabzon ve Giresun’un genelde rakımı yüksek dağ ve yaylalarında yabanı formları bulunmakta ve yöre halkı tarafından taze olarak, reçel veya pekmez yapılarak tüketilmektedir. Yaban mersinleri asitli toprakları tercih ederler (pH=4.5-5.0) ve genel bir ifade ile yabanisinin olduğu yerlerde, defne, çam, kızılağaç veya beyaz sedirin karışık olarak yetiştiği nispeten meyilli alanlarda kültür çeşitleri rahatlıkla yetişebilmektedir (Prits ve Hancook, 1992; Gough, 1995 ve 1996; Strik ve ark., 1993). Rize’de LİKAPA, Trabzon’da LİGARBA, Rize Pazar ilçesinde KASKANAKA, Ardeşen ilçesinde ise ÇERA, Artvin’de MORSİVİT veya MAHABAK olarak isimlendirilen ve yöre insanı tarafından doğadan toplanan yabani meyveleri beğenilerek tüketilen Yaban mersini henüz ticari olarak yetiştirilmemektedir.

Yaban mersini çok farklı amaçlar için kullanılabilmektedir. Taze meyve olarak, meyve suyu sanayisinde (tek başına veya diğer meyve suları ile kokteyl yapılarak), ilaç sanayisinde (kuru meyvesi, çiçek, kök ve yaprakları), süt ve süt ürünleri teknolojisinde (dondurma, yaban mersinli süt, yoğurt v.s.), kuru meyve teknolojisinde, meyveli ekmek, çörek, kek, puding ve pastalarda, baharat sanayisinde, meyve salatalarında, reçel, marmelat, jel ve konserve sanayisinde, çay (kuru yaprağı ve kuru meyvesi), diyet mönülerinde, şarap yapımında (Sibirya) ve bitkisi kulp (sap) yapımında kullanılmaktadır.Yaban mersininin insan sağlığı ile beslenmesi üzerine yararları ile ilgili dünya çapındaki bilimsel dergilerde yüzlerce araştırma makalesi yayınlanmıştır. Yapılan araştırmalarda bir bardak Yaban mersini meyvesinin 145 gram geldiği ve 21 gram Karbonhidrat, 1 gram protein, 0,5 gram yağ, 19 miligram C-VİTAMİNİ, 145 IU A- VİTAMİNİ ve 85 KALORİ içerdiği belirtilmektedir. Ayrıca, 100 gram yenilebilir Yaban mersininin %83’ünün su, %0.7’sinin protein, %0.5’inin yağ, %15’inin karbonhidrat, %1.5’unun lif olduğu ve 62 kalori sağladığı saptanmıştır. Mineral ve vitaminlerce zengin olan yaban mersini sodyum içermezken potİnsan sağlığı açısından da çok yararlı olan LİKAPA’nın aşağıdaki özellikle sahip olduğu bilimsel araştırmalarla ortaya konulmuştur.

 

Ekonomik olarak Rize ilinde mevcut tarımsal ürünleri karşılaştırdığımızda LİKAPA (Yaban mersini) başta olmak üzere üzümsü meyvelerin çok üstün olduğu görülebilmektedir. Nitekim 2003 yılında iç piyasaya taze veya dondurulmuş olarak sunulan Yaban mersini meyvesinin kilosu toptan 4.000.000.-TL’ye satılmıştır. Çiftçi bahçesinden çıkış fiyatı olan bu değer, yaban mersininin ORGANİK ÜRÜN kapsamında satışa sunulması ile çok daha yukarılara çıkacaktır. Çünkü Birleşik devletlerden ithal edilerek İstanbul’daki gros marketlerde satışa sunulan ve ilaç ile ticari gübre kullanılan yaban mersini meyvesinin 250 gramı 5.000.000.-TL’ye satılmaktadır. Fındık, çay, ahududu, böğürtlen hatta Kividen elde edilen gelirden çok daha fazla gelir getirecek olan bir meyve olacaktır. Nitekim ortalama olarak 1 dönüm fındık bahçesinden 300.000.000, çay bahçesinden 675.000.000, Böğürtlen-Ahududu bahçesinden 3.000.000.000 TL gelir elde edilebilirken 2003 yılı fiyatları ile 1 kg yaban mersini 4.000.000 TL karşılığında üreticiden satışa sunulmuştur. Bir dönüm yaban mersini bahçesinden 2 500 kg ürün alınmaktadır (bu miktar 7 500 kg’a kadar çıkabilmektedir). Dolayısıyla toplam elde edilen para miktarı 10.000.000.000.TL’dir. LİKAPA (Yaban mersini) için söylenecek tek söz vardır, hem karlı hem de yararlı. Karadeniz Bölgesinin yüksek kesimlerinde yabani olarak yetişmekte olan likapanın kültür çeşitlerinin bölge çiftçisine kazandırılmasına yönelik çalışmalar Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafından başlatılmış, TÜBİTAK ve DPT tarafından yapılan çalışmalara destek alınmıştır. Böylece Karadeniz Bölgesinde ürün çeşitliliğine LİKAPA (Yaban mersini) da eklenmiş olacak ve bu ürüne dayalı yeni sanayi kurulabilecektir.

  • Yaprak ve kuru meyvelerinden yapılan çay ishal giderici özellik taşımaktadır.
  • Yaban mersini çayının bayanlarda özel günlerin etkisini azalttığı ve düzene sokmaktadır.
  • Yaban mersini çayının idrar yolu enfeksiyonlarında antibiyotik etkisi göstermektedir.
  • Kansere karşı vücudu koruyan enzimleri aktive etmektedir.
  • Anti kanserojen ve antioksidan özelliğe sahiptir.
  • Yağlı bileşiklerin vücuttan atılmasını sağlar.
  • Taze olarak yenildiğinde kanı temizler.
  • Besleyici olmasına rağmen kalori ve sodyum içeriği düşüktür.
  • Kan şekerini düşürür
  • Bağırsak metabolizmasını düzenleyen lifli özelliği vardır.
  • Kan kolesterolünü düşürür.
Pektin içeriği yüksektir.
  • Kalp krizi riskini azaltır.
  • Gece görüş kabiliyetini artırır.
  • HIV VİRÜSÜNÜN tekrarlanmasını azaltır.
  • Damar elastikliği ve gözlerin geçirgenliğini artırır
  • Vücutta biyoaktif madde olarak kullanılan polifenoller, aktokyaninler, flavanoller ve tanenlerce zengindir.
  • Kansere karşı savaşan ELLAGIC-ASİT içeriği oldukça yüksektir.
  • Diyetlerin sağlıklı ve çok değerli bir parçasıdır.
  • Göz yorgunluğunu giderir, miyopluk ve şeker hastalığından kaynaklanan görme bozukluklarını engeller. Kamaşma, kılcal damar çatlaması ve gece körlüğünü ortadan kaldırır.
  • Kabızlık, bulantı, mide kramplarını ve ülseri önler.
  • Damar sertliği oluşumunu engeller.
  • Varis ve basur’u (hemoroit) iyileştirir.
  • Sakinleştirici özelliği vardır.
  • Ağız içi yaralarını iyileştirir.

İltihaplar için dezenfektan özelliği taşır potasyum içeriği son derece yüksektir

Çiçeklenme Dönemi

Meyve Bağlama Dönemi
Meyvelerin Olgunlaşma Periyodu
Hasat Olumuna Gelmiş Meyve

Hasat Edilmiş Tüketime Hazır Meyve

Döküman Sahibi: Doç. Dr. Hüseyin ÇELİK Tel: 0533 4739953
OMÜ Ziraat Fak.
Bahçe Bitkileri Böl.
SAMSUN

Yorum beslemesine abone olun Yorumlar (18 gönderilen):

mysitem 30/04/2009 21:23:21
avatar
Bir an önce bu değerli bitki üzerine projeler geliştirilmelidir.
Çok iyi Çok kötü
0
Sezai ŞANLIBAYRAK 08/05/2009 13:31:45
avatar
Yaban Mersini (Likapa) nasıl tedarik edebilirim. Kilosu nekadar bana meyil atarsanız sevinirim selamlar

Cevap: Dökümanın en altında yazan numralara ulaşıp bilgi alabilirsiniz.
Çok iyi Çok kötü
-5
dursun bayhan 18/05/2009 18:28:49
avatar
Yaban mersini ile ilgili danışmanlık konusunda hızmet veriyor musunuz?
sizinle bu konu üzerinde daha detaylı görüşmek isterim. Rize de yaban mersını üretıcılığı yapmayı dusunuyorum cevabınızı beklıyorum
Teşekkurler...
Çok iyi Çok kötü
0
Muhammet Kurt 14/07/2009 20:56:53
avatar
ben bu ürünü biliyorum ve bulunmuş olduğum yerde dağlarda doğal olarak yetişmekte.Zaman zaman bunlardan yerdik.Ama bukadar faydalı olduğunu ilk defa duyuyorum.Şimdi sadece bu meyveden yemek için dağlara çıkıp bol bol toplayacağım ve bütün bir kış tüketeceğim.
Çok iyi Çok kötü
2
Prof. Dr. Hüseyin ÇELİK 30/08/2009 14:28:26
avatar
Karadeniz Bölgesinde çay ve fındığın rantabl olmadığı alanlarda uygun çeşitler ile yaygınlaştırmaya devam ettiğimiz ve adına MAVİYEMİŞ dediğimiz kültür meyvesi likapa ile aynı cins içinde olmasına rağmen bir çok özelliği ile likapadan ayrılmaktadır. MAVİYEMİŞ'e (blueberry) likapa veya yaban mersini demek yanlıştır. Likapa bir tür yabani orman meyvesidir ve maviyemiş ile aynı cins içinde yer almaktadır. Ancak kültürü olmadığı gibi özellikleri, meyve içeriği, verimi, büyüme şekli v.s. gibi birçok tarımsal özelliği ile maviyemişten ayılımaktadır. Maviyemiş bizim ülkemize özgü bir tür değildir. Ana Vatanı Amerika'dır. Avrupa üzerinden Türkiye'ye getirilmiştir. Bilimsel araştırmaları OMÜ Ziraat Fakültesi'nde görevli Prof. Dr. Hüseyin ÇELİK tarafından e başlatılmış ve halen devam etmektedir.

Öte yandan Türkiye'de tüm orman meyvelerine özellikle de maviyemiş (blueberry), çay üzümü (dal likapası, çalı çileği, ligarba ve çoban üzümü (yer likapası) gibi birçok türe yaban mersini denilmiştir. Bu yanlıştır. Piyasada kuru olarak satılan ve kırmızı renkli olan meyve maviyemiş, likapa veya blueberry değildir. Bu meyveyi yiyenler dikkat etsin, TURNAYEMİŞİ dediğimiz ve maalesef yaban mersini olarak satılan bu meyve yapay olarak tatlandırılmıştır. Şeker hastaları bu meyveden yiyemez. Neden mi, maviyemiş yani blueberry görme bozukluklarını önlemektedir. Eğer blueberry yani maviyemiş olarak yaban mersini ararsanız ve şeker hastası iseniz size turnayemişi verirler, dikkat kör olabilirsiniz. Yaban mersini olarak murt da satılmaktadır. Bu meyve Akdeniz Bölgesinde yetişen ve maviyemiş (blueberry) veya likapa ile ilgisi olmayan bir türdür. Tek çekirdeklidir ve buruk bir tada sahiptir. Ama buna da yaban mersini denilmektedir. Bugün çok büyük marketlerde satılan kuru ve tatlandırılmış kırmızı meyve TURNAYEMİŞİ yani CRANBERRY dir.

ÇAY VE FINDIĞIN ALTERNATİFİ (750 M VE YUKARI RAKIMLARDA) OLAN MAVİYEMİŞ İÇİN DANIŞMANLIK ALMALISINIZ.

DENENMEMİŞ, NEREDEN VE NASIL GELDİĞİ BİLİNMEYEN, ÇEŞİDİ BELLİ OLMAYAN, SAĞLIK SERTİFİKASI, MENŞEY BELGESİ, İSMİNE DOĞRULUĞU KANITLANMAYAN MAVİYEMİŞ (BLUEBERRY) FİDANLARINI SATANLAR BU TARIM KOLUNUN BAŞLAMADAN BİTMESİNE SEBEP OLABİLİRLER.Çünkü her eşit veya tür her ekolojide yüksek performans göstermeyebilir, kaliteli ürün vermeyebilir. Araştılımlaı, 2-3 yıl denenmelidir.

Şu anda rakımlara göre Rize İçin hangi çeşitlerin daha verimli olduğu aşağı-yukarı belli, Tarbzon, Ordu, Giresun, Samsun, Artvin iin çalışmalar sürüyor. Denenmiş ve sonuçları alınmış çeşitlerin dışında yeni çeşitler olabilir ancak adaptasyon denemeleri yapılmadan bahçelere dikilmeleri hem de geniş alanlarda bunlardan bahçe tesisi yanlış olabilir.

ÜRETİCİLER DİKKAT, MAVİYEMİŞ EMEK YOĞUN BİR ÜRÜNDÜR. BUGÜN ÇİN DEKİ MAVİYEMİŞ BAHÇELOERİNDE BİLE İŞ GÜCÜ BAKIMINDAN SIKINTI YAŞANMAKTADIR. TÜRKİYE DE ÖZELLİKLE ÇAY VE FINDIK ÜRETİCİLERİ ARAZİLERİ TERK ETMİŞ DURUMDADIR. HASAT İÇİN İŞÇİ TEMİNİ ZOR VE PAHALIDIR.

Maviyemiş için nerede, nekadar, hangi çeşitler ile, hangi amaçlarla meyve üretimi yapılacağı, çiftlik büyüklüğü, meyveyi kimin toplayacağı, kime ve nasıl satılacağı çok öenmlidir. Öte yandan toprak, yer, yöney v.s gibi bir çok teknik konu öncelikle masaya yatırılarak proje yapılmalıdır. Aksi taktirde hobi olarak maviyemiş üretir ve aile içinde tüketirsiniz.

2008 verilerine göre dünyada 280 000 ton maviyemiş üretimi var. 2010 yılında dünya maviyemiş üretimi 680 bin tona çıkacak. Biz nekadar üreteceğiz, nerede üreteceğiz (en rantabl Rize mi, Trabzon mu, Ordu-Giresun mu, Adapazarı mı, İstanbul mu), kim ve nasıl üretecek, hangi tür, hangi çeşit, dikim sıklığı ne, toprak yapısına göre teknik ve kültürel işlemler neler.... Dünya maviyemiş piyasası şu anda meyve istiyor ancak yarın ne olacak, Şili, Arjantin, Meksika, Japonya, Çin maviyemiş üretimine 20-30 yıl önceden başlamış ve binlerce hektar bahçe kurmuşlar.Üretimleri ciddi olarak artacak. Çok sıkı reklam organizasyonları da yapmışlar.

DİKKAT, MAVİYEMİŞ TARIMI ÇOK CİDDİ BİR İŞTİR. çok yararlı ve çok pahalı olan maviyemiş çok lüks ve çok hassas bir meyvedir. Kutudan çıkıp kovaya, tablacıda (el arabası) satılmaya başladı mı işi biter. TEKNİK BİLGİ, BECERİ, BİLİMSEL ALTYAPI VE ARAŞTIRMADAN YOKSUN ATILIMINLAR ÇOK CİDDİ SAKINCALAR DOĞURABİLİR. TARIM BAKANLIĞI, TÜGEM, TAGEM ile TTSM, ÜNİVERSİTELER İLE BERABER ÇALIŞMALI, ÜLKE İÇİN KARARNAME, GENELGE ÇIKARILMALIDIR, kişi veya şirketlere göre genlge oluşturmak bu ülkenin tarımına ve çiftçisine iyilikler getirmez.
MAVİYEMİŞ TARIMI ÇAY, FINDIK VEYA KİVİ TARIMININ DÜŞTÜĞÜ DURUMA DÜŞMESİN İSTERİM.

Saygılarımla, Prof. Dr. Hüseyin ÇELİK
Çok iyi Çok kötü
8
hüseyin halit aksoy 08/09/2009 02:35:57
avatar
nasıl temin edebilirim kg fiatı ne kadar bilgilendirirseniz memnun olurumsaygılarımla.
Çok iyi Çok kötü
-5
gülden 26/09/2009 21:50:30
avatar
evet hüseyin beye katılıyorum kivi gündemdeydı oda çay gibi oldu şu anda lıkapa çayı içiyorum büyük marketlerde o kadar aramama rağmen bulamadım isveçten geldi rizemize sğlıllıbesinlerın değeri düşünce elimize geçiyor ben elimdkı 1 dönum arazide yetiştırmek istiyorum bunun için kımlere baş vurup bilgi almalıyım
Çok iyi Çok kötü
0
Hasan TURGUT 29/09/2009 08:01:58
avatar
Merhaba,
Sayın Çelik maviyemiş üretimi için zonguldak ereğlisinde deneme yapmak istiyorum.fidan için yardım istiyorum.
Çok iyi Çok kötü
0
mehmet karadayı 02/10/2009 18:59:24
avatar
Şeker hastası olarak kullanmak isterim.Nasıl ve nereden temin edceceğim konusunda yardımlarınızı rica ederim
Çok iyi Çok kötü
-2
Hüseyin DOĞAN 24/10/2009 18:18:46
avatar
7 senedir baypaslı olup aynı zamanda 3 senedir şeker hastasıyım.Hangi türünü kullanacağımı ve nasıl temin edeceğimi iletirseniz cok sevinirim SAYGILARIMLA
Çok iyi Çok kötü
-1

Yorum gönder comment

Lütfen resimde gördüğünüz kodu girin:

  • email Arkadaşına gönder
  • print Sayfayı yazdır
  • Plain text Düz metin
Etiketler
Bu yazıyı oyla
4.14
Sitede Ara